Άρθρο του δικηγόρου Νίκου Νικολακόπουλου για την αρχή της διάκρισης των εξουσιών

18361370_1956810097884417_655848590_n


ΠΩΣ Η ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΤΩΝ ΕΞΟΥΣΙΩΝ ΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΗ

Η αρχή της διάκρισης των εξουσιών προβλέπεται στο Σύνταγμα της χώρας μας και κατοχυρώνεται ήδη από το φιλόσοφο Αριστοτέλη στην αρχαία Ελλάδα. Στη σύγχρονη μορφή της μετουσιώθηκε από τον Γάλλο Μοντεσκιέ. Το άρθρο 26 του Συντάγματος μας, ορίζει ότι «1. H νομοθετική λειτουργία ασκείται από τη Bουλή και τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. 2. H εκτελεστική λειτουργία ασκείται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και την Κυβέρνηση. 3. H δικαστική λειτουργία ασκείται από τα δικαστήρια· οι αποφάσεις τους εκτελούνται στο όνομα του Ελληνικού Λαού».

Ο λόγος και η αιτιολογία της ανάγκης διάκρισης των εξουσιών ήταν και παραμένει η ανάγκη πρόληψης και αποφυγής αυθαιρεσιών και ο ορισμός των αρμοδιοτήτων των οργάνων. Για το λόγο αυτό δεν νοείται διάκριση εξουσιών σε πολιτεύματα, στα οποία η εξουσία συγκεντρώνεται σε έναν μόνο φορέα. Η διάκριση αυτή, ως τρόπος οργάνωσης της πολιτικής εξουσίας στο κράτος, υφίσταται μόνο όταν  πολιτική εξουσία επιμερίζεται σε διαφορετικούς φορείς. Η συνταγματική επιταγή του άρθρου 26 εγγυάται την ελευθερία του ατόμου μέσω της κατανομής της κρατικής εξουσίας σε περισσότερους τομείς. Με αυτό τον τρόπο αποφεύγεται η κατάχρηση της εξουσίας εις βάρος των πολιτών, η οποία είναι σχεδόν δεδομένη, όταν η εξουσία ασκείται από έναν φορέα (πχ μοναρχία). Με τη διάκριση των εξουσιών καθορίζονται τα όρια αρμοδιοτήτων και η επί μέρους εξουσία και δικαιοδοσία της κάθε εξουσίας.

Μάλιστα, όπως ορίζει το Σύνταγμα, η διάκριση της δικαστικής εξουσίας από την νομοθετική και εκτελεστική είναι πολύ αυστηρή και απόλυτη. Η πρώτη ασκείται μόνο από τα δικαστήρια. Σκοπός της παραγράφου αυτής είναι η απόλυτη ανεξαρτητοποίησή της από τις άλλες δύο, προκειμένου να τηρείται ο νόμος και να εφαρμόζεται τυφλά προς όλους. Αυτή η αρχή αποσκοπεί στην προστασία των πολιτών, στη δίκαιη απονομή της δικαιοσύνης και στην εξασφάλιση της υποχρέωσης συμμόρφωσης της διοίκηση προς τις δικαστικές αποφάσεις. Αντιθέτως, η διάκριση εξουσιών μεταξύ νομοθετικής και εκτελεστικής εξουσίας δεν είναι απόλυτη, αλλά επιτρέπει την συνεργασία υπό όρους. Εξαιρέσεις από τη διάκριση των εξουσιών υπάρχουν.

Οι βασικές και θεμελιώδεις αρχές του άρθρου 26 Σ. εγγυώνται την εξασφάλιση της ομαλής δημοκρατικής λειτουργίας του κράτους και κατοχυρώνουν την προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών. Μέσω της ουσιαστικής εφαρμογής της αρχής της διάκρισης των εξουσιών εδραιώνεται στη χώρα μας η δημοκρατική εξέλιξη της και εξασφαλίζεται η προστασία των κοινωνικών και ατομικών δικαιωμάτων, τα οποία στη σύγχρονη εποχή, συχνά αμφισβητούνται. Ειδικά σήμερα, όπου αμφισβητείται η εγκυρότητα και η ανεξαρτησία, τόσο της εκτελεστικής, όσο και της νομοθετικής εξουσίας, οφείλουμε όλοι, ειδικά η πολιτεία, να διαφυλάξουμε τη δικαστική εξουσία ως σαν κόρη οφθαλμού, καθώς είναι η μόνη εξουσία, η οποία διατηρεί την εμπιστοσύνη των πολιτών, απονέμοντας δικαιοσύνη. Δεν νοούνται παιχνίδια και πολιτικοί τακτισμοί εις βάρος της. Κάθε συζήτηση επ’ αυτού, ενισχύει την αμφισβήτηση της ανεξαρτησίας της.